نیلوفر و مرداب

در دوران ما، دورانی که در آن فرهنگ رو به زوال است و عناصر هویت بخشِ جمعی در حال فروپاشی اند. اولین واکنشِ دفاعی فرد، پناه بردن به درون خویش است. این وضعیت مانند همان حکایت مشهور کش کشتیِ در حال غرق شدن است که در آن هر کسی تنها به فکر نجات جان خودش است. در چنین دورانی رویکرد های فردگرایانه غالب است.
در کتاب نیلوفر و مرداب، نویسنده ی کتاب تیچ نات هان، در متن آن حکمتی که " رنج و گنج" !، یا " گِل و گُل" ، را لازم و ملزوم یکدیگر می داند. راه هایی را برای دمساز شدن با رنج بدون مقهور شدن به وسیله ی آن معرفی می کند. او در این کتاب با شفافیت و احساس طربی که اکنون دیگر مهر و امضای اوست، در مقام آموزگاری که هنر شادکامی را آموزش می دهد، به ما کمک می کند تا شگفتی هایی را که هم در درون و هم در اطراف ماست بشناسیم و از آنها تاثیر بپذیریم. همان شگفتی هایی که در گذر زمان آنها را بدیهی تصور کرده و نسبت به آنها بی توجه شده ایم. در همین مسیر، او با ما از درنگ کردن، تنفسِ آگاهان و تمرکز عمیق سخن می گوید.

نویسنده در کتاب اشاره به این می کند که چگونه این اعمال می توانند نیروی ذهن آگاهی را در بطن زندگی هر روزی خلق یا بیدار کنند. به کمک ذهن آگاهی و نیروی حاصل از آن، می توانیم درد و رنج را در برگیریم و آن را آرام سازیم؛ و می توانیم همچون نیلوفری که در مرداب بشکفد، بی درنگ حدی از آزادی و نیز ذهن و ضمیر شفاف تر را برای خود به ارمغان بیاوریم. آموزه های او در این کتاب به طور همزمان سویه های فردی، اجتماعی و سیاسی دارد و در عین حال قابل تعمیم به تمام انسانها، فارغ از تنوع تیپ شخصیتی، سن، محیط، ژنتیک، ارزش های عقیدتی و اخلاقی شان است.

کتاب شامل شش فصل است که به ترتیب فصل به موضوعاتی همچون: هنر دگرگون کردن رنجها، سلام کردن به رنج ها، عمیق نگریستن، آسودگی، پنج شیوه برای آبیاری بذر شادی، شادی مسئله ای شخصی نیست می پردازد. در پایان کتاب تمرین هایی برای شادی و پی نوشت آورده شده است.
عنوان کتاب ریشه در این تفکر بودایی دارد که بدون مرداب نیلوفری وجود ندارد و این کنایه ای است از زندگی که در آن بدون رنج امکانی برای خوشبختی نیست. خواندن این کتاب برای کسانی خواستار شادی و آرامش هستند پیشنهاد می شود.

بخشی از کتاب:

مصیبت اصلی ما در دنیای امروزی این است که نمی دانیم چگونه رنجهای درونمان را مدیریت کنیم. نه تنها این، که تلاش می کنیم رنج درون را با هر روشی مخفی کنیم. افراد بسیاری هستند که رنج هایی عظیم دارند و از طرفی هم نمی دانند که چگونه آنها را مدیریت کنند. برای بسیاری از افراد این مسئله در سنین جوانی رخ می دهد. با این تفاسیر چرا مدارس شیوه ی مدیریت رنج ها را به جوانان یاد نمی دهند؟ اگر دانش آموزی بسیار غمگین باشد نمی تواند تمرکز کند و چیزی بیاموزد. رنجهای مدیریت نشده ی هر یک از ما بر دیگران هم تاثیر می گذارد. پس هر چه بیشتر هنر درست رنج کشیدن را یاد بگیریم، رنجهای کمتری در جهان وجود خواهند داشت.

«ذهن آگاهی» بهترین شیوه برای کنار آمدن با رنجهاست، بدون اینکه رنجها همه ی زندگی مان را فراگیرند. «ذهن آگاهی» همان استعداد زیستندر لحظه ی حال است. « ذهن آگاهی»به معنای آگاهی است. نیرویی که به مدد آن می توانیم بفهمیم در لحظه ی حال چه چیزی واقعا در حال رخ دادن است.

«ذهن آگاهی» یعنی وقتی دستمان را بالا می بریم حواسمان باشد که دستمان را بالا برده ایم، این یعنی ذهن آگاهی نسبت به کاری که انجام می دهیم. «ذهن آگاهی» یعنی هنگام نفس کشیدن بدانیم که داریم نفس می کشیم. ذهن آگاهی نه تنها به ما کمک می کند که با رنج هایمان به درستی در ارتباط باشیم و بتوانیم آنها را بپذیریم و دگرگون سازیم، بلکه سبب می شود بتوانیم با شگفتی های زندگی نیز به درستی ارتباط برقرار کنیم.

شرایط تجربه شادکامی در همین لحظه و جایی که قرار دارید هم فراهم است. اما بیش از هر چیز ممکن است لازم باشد در افکار و عقایدتان درباره ی شادی تجدیدنظر کلی کنید. شاد بودن مستلزم این نیست که تمام رنج ها به پایان برسند. افکار و عقاید شما درباره ی شادی می تواند به خودی خود اصلی ترین مانعی باشد که شما را از شادی راستین دور نگه می دارد. اولین روش برای خلق شادی این است که باید چیزهای بسیاری را دور بیندازید. در واقع باید از چیزهای بسیاری فاصله بگیرید و آنها را پشت سر بگذارید. گونهای از لذت است که با " رها کردن" پدید می آید.

اگر بتوانید دردهایتان را شناسایی کنید و بپذیرید و از مواجه شدن با آنها فرار نکنید، در می یابید که هر جا درد باشد، به طور هم زمان، لذت هم هست.

رنج نوعی گِل و لای است که برای خلق لذت و شادی به آن نیاز داریم.

به گفته ی نویسنده کتاب «هنر شادی و رنج همیشه در کنار یکدیگر هستند.»

دربارۀ نویسندۀ کتاب:

«تیچ نات هان» راهب بودایی،نویسنده ، شاعر و مبارز صلح طلب ویتنامی است. او در پایتخت باستانی هو در مرکز ویتنام متولد شد. پدرش یکی از مقامات دولت فرانسه بود. او پنج خواهر و برادر داشت و به همراه مادر در پنج سالگی در خانه ی مادر بزرگش با خانواده ی خود زندگی می کرد. تیچ نات هان در نهضت صلح فعال بود و راه حل های غیر خشونت آمیز درگیری را ترویج می کرد. او به عنوان «پدر ذهن آگاهی» شناخته شده و تاثیر زیادی در شیوه های غربی بوداگرایی داشته است. تیچ نات هان بیش از 100 کتاب از جمله بیش از 70 کتاب به زبان انگلیسی منتشر کرده بود. آخرین کتاب وی در اکتبر 2021 منتشر شد. از جمله آثار این راهب و نویسندۀ بودایی «هنر برقراری ارتباط» ، «ترس:خرد لازم برای عبور از طوفان ها»، «جادوی حضور در لحظۀ حال»، «معجزه ذهن آگاهی» است. بعضی آثار او به زبان فارسی هم ترجمه شده اند، همچون «نامه عاشقانه به زمین» (1398) که دغدغه های زیست محیطی را با مراقبه و هشیاری ترکیب می کند. همچنین کتاب (نیلوفر و مرداب = No Mud,No Lotus) نیز به فارسی ترجمه شده است.

جوایز و افتخارات تیچ نات هان: او در سال 1967 نامزد جایزه ی صلح نوبل شد. اما شیوه ی درخواست از طرف مارتین لوتر کینگ برای نامزدی وی، دستورالعمل های این کمیته را نقض کرد. از این رو جایزه ای به این نویسنده ی فعال و صلح طلب داده نشد.

نیلوفر و مرداب: هنر دگرگون کردن رنج ها. نوشته ی تیچ نات هان، ترجمه علی امیر آبادی. نشر بیدگل، ۱۴۰۲. ۱۳۹ص.